Tìm hiểu
Các thuật ngữ xây dựng xanh bằng ngôn ngữ dễ hiểu
Những thuật ngữ xây dựng xanh có thể nghe rất kỹ thuật nhanh chóng. Từ điển thuật ngữ này giải thích các khái niệm phổ biến bằng ngôn ngữ đơn giản để bạn có thể đặt câu hỏi tốt hơn, so sánh các nhà thầu và cảm thấy tự tin hơn về kế hoạch nhà của mình.
Vì sao những thuật ngữ này quan trọng
Nhà theo phong cách xanh hoặc thụ động không phải là một sản phẩm đơn lẻ. Đó là một nhóm lựa chọn thiết kế liên quan đến vỏ công trình, cửa sổ, chống rò khí, thông gió, hệ thống sưởi, làm mát và vật liệu.
Nếu bạn nắm được một vài thuật ngữ then chốt, các buổi họp với nhà thầu sẽ dễ dàng hơn. Bạn có thể hỏi phần nào được bao gồm, hiệu suất sẽ được kiểm tra như thế nào, và những gì cần được xác nhận bằng văn bản trước khi bạn thuê bất kỳ ai.
EverGrain Built là dịch vụ ghép nối và hướng dẫn miễn phí. Chúng tôi giúp bạn so sánh các nhà thầu nhà ở tùy chỉnh theo tiêu chuẩn xanh có kinh nghiệm gần bạn. Bạn chọn ai để thuê, và bạn nên xác nhận phạm vi công việc, giá cả, giấy phép và các mục tiêu hiệu suất bằng văn bản với một nhà thầu được cấp phép.
Các thuật ngữ cốt lõi về vỏ công trình
Chỉ số cách nhiệt R-value cho bạn biết một vật liệu làm chậm dòng truyền nhiệt như thế nào. R-value càng cao thường có nghĩa là khả năng cản nhiệt đi qua phần đó của ngôi nhà càng tốt, nhưng cả cấu kiện tường hoặc mái tổng thể cũng quan trọng.
Độ kín khí là mức độ không khí bên ngoài rò rỉ lọt vào qua các khe nứt và khoảng hở. Thường chỉ số này được đo dưới dạng ACH (air changes per hour – số lần thay đổi không khí mỗi giờ) trong blower-door test (thử nghiệm cửa thổi). ACH thấp hơn nghĩa là ít rò rỉ không kiểm soát hơn.
Cầu nhiệt là một vị trí mà nhiệt truyền qua bộ phận của công trình dễ dàng hơn so với các khu vực xung quanh. Ví dụ phổ biến là hệ khung, mép sàn (slab edges), ban công và một số mối nối kim loại. Thiết kế tốt sẽ cố gắng giảm các điểm yếu này.
Bao nhiệt hoặc vỏ công trình (building shell) là các phần ngăn cách không gian bên trong với bên ngoài. Bao gồm tường, mái, sàn, cửa sổ, cửa ra vào và lớp chắn gió (air barrier).
Các thuật ngữ về cửa sổ và kính
Cửa sổ không chỉ để đưa ánh sáng vào. Với các ngôi nhà hiệu suất cao, nhà thầu thường thảo luận các thuật ngữ sau:
- U-factor. Nhiệt truyền qua toàn bộ cửa sổ nhanh đến mức nào. Số càng thấp thường có nghĩa là truyền nhiệt càng ít.
- SHGC (solar heat gain coefficient – hệ số lợi nhiệt do bức xạ mặt trời). Mức độ nhiệt mặt trời đi qua kính. Mục tiêu phù hợp phụ thuộc vào khí hậu, hướng nhà và mức độ che nắng.
- Glazing. Các lớp kính trong một cửa sổ, chẳng hạn kính hai lớp (double-pane) hoặc kính ba lớp (triple-pane).
- Low-E coating. Lớp phủ mỏng trên kính giúp kiểm soát truyền nhiệt.
Một cửa sổ hoạt động tốt ở khí hậu này có thể không phải lựa chọn tốt nhất ở khí hậu khác. Hãy hỏi lựa chọn cửa sổ đó phù hợp như thế nào với vị trí của bạn, mức độ phơi nắng và các mục tiêu về sự thoải mái. Nếu bạn muốn được hỗ trợ tìm những nhà thầu hiểu rõ các đánh đổi này, hãy truy cập /get-matched/.
Không khí tươi, hệ thống sưởi và các thuật ngữ về năng lượng
Một ngôi nhà kín hơn cần có không khí tươi được lên kế hoạch. Đó là nơi các hệ thống HRV và ERV xuất hiện. HRV (heat recovery ventilator – bộ thông gió thu hồi nhiệt) đưa không khí tươi vào và thải không khí cũ ra ngoài đồng thời chuyển nhiệt giữa hai luồng không khí. ERV (energy recovery ventilator – bộ thông gió thu hồi năng lượng) làm công việc tương tự và cũng giúp chuyển một phần độ ẩm.
Heat pump (bơm nhiệt) là hệ thống chạy điện, di chuyển nhiệt thay vì tạo nhiệt bằng cách đốt nhiên liệu. Bơm nhiệt có thể cung cấp sưởi ấm và làm mát, và một số model còn làm nóng nước. Hiệu suất phụ thuộc vào lựa chọn thiết bị, khí hậu, thiết kế và chất lượng lắp đặt.
Bạn cũng có thể nghe các thuật ngữ all-electric (toàn điện) và net-zero (gần như bằng 0). All-electric nghĩa là ngôi nhà dùng điện thay cho nhiên liệu hóa thạch cho các hệ thống chính. Net-zero thường có nghĩa là ngôi nhà được thiết kế sao cho mức tiêu thụ năng lượng hằng năm có thể được cân bằng bởi sản xuất năng lượng tái tạo tại chỗ, thường là năng lượng mặt trời; tuy nhiên kết quả có thể thay đổi tùy theo mức độ cư trú, thời tiết và lựa chọn thiết bị cuối cùng.
Để hiểu bức tranh tổng thể về cách các phần này phối hợp với nhau, hãy xem /systems/ và /learn/.
Thuật ngữ về vật liệu, carbon và kiểm thử
Embodied carbon (carbon cố hữu) là lượng phát thải khí nhà kính liên quan đến việc sản xuất, vận chuyển, lắp đặt, bảo trì và xử lý/loại bỏ các vật liệu xây dựng. Đây khác với operational energy (năng lượng vận hành), tức là năng lượng mà ngôi nhà sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày.
Commissioning (nghiệm thu/hiệu chỉnh chạy thử) nghĩa là kiểm tra xem các hệ thống được lắp đặt và vận hành đúng như dự định. Với một ngôi nhà xanh, điều này có thể bao gồm thiết lập, cân bằng và thử nghiệm thiết bị thông gió, sưởi, làm mát và hệ thống nước nóng.
Ba thuật ngữ hữu ích cần biết trong giai đoạn lên kế hoạch là:
- Blower-door test. Thử nghiệm đo mức độ rò rỉ không khí trong nhà.
- Manual J, S, và D. Các phương pháp thiết kế HVAC phổ biến để tính tải, chọn kích thước thiết bị và thiết kế đường ống gió.
- Scope in writing (phạm vi bằng văn bản). Danh sách bằng văn bản rõ ràng về những gì nhà thầu bao gồm, phần phụ cấp/ allowance là gì, và các mục tiêu hiệu suất thực sự được cam kết.
Những thuật ngữ này giúp bạn so sánh các báo giá một cách công bằng. EverGrain Built không phải là nhà thầu hay đơn vị thi công. Chúng tôi là dịch vụ ghép nối miễn phí giúp bạn gặp các nhà thầu và đặt câu hỏi tốt hơn. Bạn có thể tìm hiểu thêm tại /how-it-works/ và /costs/.
Bạn không cần phải ghi nhớ mọi thuật ngữ. Hãy nắm những điều cơ bản, đặt câu hỏi rõ ràng và yêu cầu nhà thầu ghi lại các thông số kỹ thuật quan trọng cùng các bước kiểm thử bằng văn bản.
Câu hỏi thường gặp
Sự khác nhau giữa xây dựng xanh và nhà thụ động (passive house) là gì?
Xây dựng xanh là một ý tưởng rộng. Nó có thể bao gồm hiệu quả năng lượng, vật liệu lành mạnh hơn, giảm chất thải, độ bền tốt hơn và thiết bị sạch hơn. Nhà thụ động thường chỉ một cách tiếp cận hiệu suất nghiêm ngặt hơn, tập trung nhiều vào cách nhiệt, độ kín khí, cửa sổ, kiểm soát cầu nhiệt và thông gió cân bằng. Không phải mọi ngôi nhà xanh đều đạt chuẩn mức nhà thụ động, và không phải mọi nhà thầu đều dùng cùng tiêu chuẩn hoặc lộ trình chứng nhận.
Tôi nên hỏi chỉ số ACH bao nhiêu?
Mục tiêu ACH thay đổi theo chương trình, khí hậu, thiết kế và kinh nghiệm của nhà thầu. ACH thấp hơn thường cho thấy nhà kín hơn, nhưng mục tiêu phù hợp cần khớp với toàn bộ thiết kế và kế hoạch thông gió. Hãy hỏi nhà thầu mục tiêu độ kín khí họ đề xuất là gì, họ dự định đạt mục tiêu đó bằng cách nào và liệu có bao gồm blower-door test trong hợp đồng hay không.
Tôi có cần cửa sổ kính ba lớp và một ERV cho mọi ngôi nhà xanh không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Một số ngôi nhà được hưởng lợi từ cửa sổ kính ba lớp, trong khi những ngôi nhà khác có thể dùng cấu hình cửa sổ khác dựa trên khí hậu, ngân sách, hướng nhà và các mục tiêu thiết kế. Việc chọn HRV hay ERV cũng phụ thuộc vào độ kín khí, điều kiện độ ẩm và chiến lược thông gió. Hãy yêu cầu nhà thầu giải thích vì sao mỗi lựa chọn phù hợp với dự án của bạn và lấy các thông số kỹ thuật đó bằng văn bản.
EverGrain Built có thể cho tôi biết nhà thầu nào là tốt nhất không?
Chúng tôi có thể giúp bạn so sánh các nhà thầu nhà ở tùy chỉnh theo tiêu chuẩn xanh có kinh nghiệm gần bạn, hoàn toàn miễn phí. Nhưng bạn là người quyết định thuê ai. Hãy xem xét cẩn thận giấy phép, bảo hiểm, các dự án tham khảo, phạm vi công việc, tiến độ và giá cả, đồng thời xác nhận mọi chi tiết quan trọng trong một thỏa thuận bằng văn bản với nhà thầu mà bạn chọn.