Tìm hiểu
Net-zero-ready nghĩa là gì?
Một ngôi nhà “sẵn sàng cho net-zero” được thiết kế và xây dựng sao cho có thể sử dụng năng lượng ở mức rất thấp, và thường có thể bổ sung đủ nguồn điện sạch sau này — chẳng hạn như điện mặt trời — để bù lại mức sử dụng đó. Điều này không có nghĩa là mọi ngôi nhà “sẵn sàng cho net-zero” đều tự động đạt chuẩn net-zero. Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào thiết kế, khí hậu, thiết bị, cách sử dụng ngôi nhà và năng lực thi công của nhà thầu.
Net-zero-ready, nói đơn giản
Ngôi nhà “sẵn sàng cho net-zero” bắt đầu từ một “vỏ” công trình (building shell) rất hiệu quả và các hệ thống hiệu quả. Mục tiêu là giảm nhu cầu năng lượng của ngôi nhà trước, rồi mới bổ sung năng lượng tái tạo.
Nói theo cách dễ hiểu, thường có nghĩa là ngôi nhà được lên kế hoạch sao cho việc đạt net-zero về sau là có thể hoặc dễ hơn. Việc đó có thể bao gồm cách nhiệt tốt hơn, chống thất thoát khí kín hơn, cửa sổ tốt, thông gió cân bằng, và hệ thống sưởi/làm mát hiệu quả.
Một ngôi nhà net-zero thực sự tạo ra được lượng năng lượng tương đương lượng năng lượng mà nó sử dụng trong suốt một năm, thường nhờ điện mặt trời. Một ngôi nhà “sẵn sàng cho net-zero” có thể chưa có điện mặt trời, hoặc vẫn cần một vài nâng cấp, hiệu chỉnh quy mô (sizing), hoặc kiểm tra để hoạt động đúng như kỳ vọng.
Những tính năng nào thường có trong một ngôi nhà “sẵn sàng cho net-zero”
Không có một danh sách kiểm tra (checklist) duy nhất phù hợp cho mọi ngôi nhà ở mọi vùng khí hậu. Tuy nhiên, nhiều ngôi nhà “sẵn sàng cho net-zero” bao gồm một nhóm các “thực hành xây dựng” đã được chứng minh.
- Cách nhiệt nhiều hơn ở tường, mái và đôi khi dưới bản sàn hoặc sàn. Nhà thầu có thể nói về chỉ số R-value.
- Thi công kín khí (airtight construction) để giảm rò rỉ khí không mong muốn. Độ kín khí thường được kiểm tra bằng thử nghiệm blower-door và có thể được thảo luận theo chỉ số ACH.
- Cửa sổ và cửa ra vào hiệu năng cao. Nhà thầu có thể nhắc đến U-factor và SHGC.
- Thông gió tươi cân bằng (balanced fresh-air ventilation), thường với HRV hoặc ERV, để ngôi nhà nhận không khí tươi theo cách có kiểm soát.
- Hệ thống sưởi và làm mát hiệu quả, thường sử dụng bơm nhiệt (heat pumps).
- Thiết kế cẩn thận cho nắng, bóng râm và hướng nhà (orientation) khi lô đất và bố trí mặt bằng cho phép.
Một số ngôi nhà cũng được lên kế hoạch sẵn cho điện mặt trời trong tương lai, pin lưu trữ (battery storage) hoặc sạc xe điện. Điều này không đảm bảo đạt net-zero, nhưng có thể giúp việc nâng cấp sau này trở nên đơn giản hơn.
Nó có thể ảnh hưởng gì đến sự thoải mái và hóa đơn
Một ngôi nhà “sẵn sàng cho net-zero” được xây dựng tốt thường có nhiệt độ tương đối đồng đều hơn giữa các phòng. Ngôi nhà cũng có thể ít bị gió lùa hơn và kiểm soát không khí tươi tốt hơn. Tuy nhiên, mức độ thoải mái vẫn phụ thuộc vào thiết kế, khí hậu, vị trí cửa sổ, việc tính toán quy mô thiết bị (sizing) và chất lượng lắp đặt.
Hóa đơn năng lượng có thể thấp hơn so với một ngôi nhà mới tiêu chuẩn, nhưng không có một con số tiết kiệm cố định. Giá điện/giá gas theo từng khu vực, thời tiết, kích thước nhà, thiết lập trên bộ điều nhiệt, thiết bị gia dụng và thói quen hằng ngày của bạn đều ảnh hưởng đến kết quả.
Nếu nhà thầu đưa ra các tuyên bố về hiệu suất, hãy hỏi họ đo như thế nào. Thông tin chi tiết bằng văn bản rất quan trọng. Hãy hỏi về mức cách nhiệt, thông số cửa sổ, mục tiêu độ kín khí, và thiết kế HVAC mà họ bao gồm, cũng như các bài kiểm tra/kiểm định họ sẽ thực hiện trước khi bàn giao.
Những câu hỏi cần hỏi một nhà thầu xanh
Nếu bạn muốn một ngôi nhà “sẵn sàng cho net-zero”, hãy hỏi những câu hỏi cụ thể từ sớm. Phạm vi công việc (scope) rõ ràng bằng văn bản giúp bạn so sánh nhà thầu công bằng hơn.
- Mức cách nhiệt nào được bao gồm cho tường, mái và sàn hoặc phần bản sàn?
- Mục tiêu về độ kín khí bạn xây dựng là gì, và bạn có làm thử nghiệm blower-door không?
- U-factor và SHGC của cửa sổ dự kiến cho khí hậu và hướng nhà của tôi là gì?
- Ngôi nhà có HRV hay ERV, và hệ thống đó được tính dung lượng (sizing) như thế nào?
- Hệ thống sưởi và làm mát nào được bao gồm, và vì sao?
- Mái nhà hoặc hệ thống điện có được lên kế hoạch cho điện mặt trời trong tương lai không?
- Những phần nào trong gói là bắt buộc, và những phần nào là nâng cấp tùy chọn?
Bạn cũng có thể yêu cầu giải thích đơn giản, bản vẽ và tờ thông số sản phẩm. Nếu tiếng Anh không phải là ngôn ngữ đầu tiên của bạn, không sao khi bạn đề nghị nhà thầu nói chậm hơn, giải thích thuật ngữ rõ ràng, và cung cấp tất cả phạm vi công việc cùng chi tiết giá bằng văn bản.
EverGrain Built có thể giúp gì
EverGrain Built là dịch vụ miễn phí ghép cặp (matching) và hướng dẫn. Chúng tôi không phải là nhà thầu, kiến trúc sư hay đơn vị thi công. Chúng tôi giúp chủ nhà nắm các kiến thức cơ bản, so sánh các lựa chọn và được ghép cặp với những nhà thầu xây nhà tùy chỉnh (custom-home) xanh có kinh nghiệm ở gần bạn.
Bạn vẫn nắm quyền chủ động. Bạn so sánh nhà thầu, đặt câu hỏi và chọn ai để thuê. Hãy luôn xác nhận phạm vi công việc, kiểm tra/kiểm định, tiến độ và giá bằng văn bản với nhà thầu được cấp phép.
Nếu bạn muốn được hỗ trợ tìm những nhà thầu hiểu về nhà tiết kiệm năng lượng và hiệu năng cao, hãy bắt đầu tại đây: get matched. Bạn cũng có thể tìm hiểu thêm về systems, costs, và how it works.
Net-zero-ready nghĩa là ngôi nhà được xây để cần ít năng lượng hơn rất nhiều, và có thể được thiết lập để tiến tới net-zero sau này. Hãy yêu cầu các thông số kỹ thuật rõ ràng bằng văn bản và các bài kiểm tra, sau đó so sánh nhà thầu thật kỹ.
Câu hỏi thường gặp
Net-zero-ready có giống net-zero không?
Không. Net-zero-ready nghĩa là ngôi nhà được thiết kế để sử dụng rất ít năng lượng và có thể được chuẩn bị cho nguồn năng lượng tái tạo trong tương lai, chẳng hạn như điện mặt trời. Net-zero nghĩa là ngôi nhà thực sự bù lại mức tiêu thụ năng lượng của mình theo thời gian. Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào thiết kế, thiết bị, khí hậu và cách ngôi nhà vận hành.
Net-zero-ready có nghĩa là tôi phải lắp điện mặt trời ngay không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Một số ngôi nhà “sẵn sàng cho net-zero” có điện mặt trời ngay từ đầu. Những ngôi nhà khác được thiết kế để sau này có thể bổ sung điện mặt trời dễ hơn. Hãy hỏi nhà thầu phần nào được bao gồm ngay, phần nào là tùy chọn, và mái nhà cũng như cấu hình hệ thống điện có thể hỗ trợ gì.
Ngôi nhà “sẵn sàng cho net-zero” có tốn thêm chi phí không?
Có thể, nhưng còn tùy thuộc vào kích thước và hình dạng ngôi nhà, khí hậu, vị trí/mặt bằng, sản phẩm và nhà thầu. Một số nâng cấp có thể làm tăng chi phí ban đầu. Những nâng cấp khác có thể nằm trong một cách tiếp cận thiết kế thông minh. Bước tốt nhất là so sánh các phạm vi bằng văn bản từ nhiều nhà thầu và hỏi mỗi hạng mục (line item) bao gồm những gì.
Làm sao tôi biết ngôi nhà đã được xây đúng cách?
Hãy hỏi nhà thầu họ bao gồm những hoạt động kiểm tra/kiểm chứng nào. Thử nghiệm blower-door thường được dùng để kiểm tra độ kín khí. Bạn cũng có thể yêu cầu các chi tiết về thiết kế HVAC, thông số cách nhiệt, thông số cửa sổ và các ghi chú khởi động/ủy nhiệm (startup hoặc commissioning) cho thiết bị thông gió, sưởi và làm mát.